Ayten Askerova

“Qahramanlıq salnamasi ”
 
 
 
  “Bayraqları bayraq edan üstündaki qandır,
   Torpaq - agar uğrunda ölan varsa Vatandir!
 
   1990-cı ilin qanlı şanba gecasi, aslinda, azadlıq şimşaya döndü. Çünki müstaqillik arzusu ila yaşayan insanlara bu arzuya çatmaq üçün ölümla, qan-qada ila üzlaşmak lazım galmişdi. O şanba gecasi Azarbaycanın qahraman oğullarının ruhu da silahsız, aliyalın ölüm üstüna gedan igidlarla birga idi. O qanlı-qadalı qış gecasinda doğulan körpalarin indi 25 yaşı var. 
   İlk saslanişda inanmaq istamirsan ki, aradan bu qadar illar keçib. Sanki har şey dünan olmuş kimi taptazadir.
   Na istayirdi bu xalqa Azadlıq! Ela buna göra da onun sinasina gülla sıxdılar. Oğlunu, qızını tankın altına saldılar. Amma şahidlar öz ölümlari ila sübut etdilar ki, heç bir qüvva onları bu müqaddas yoldan döndara bilmaz. Onların sinasindan axan al qana buludlar kişnadi, göy qan ağladı, vatan torpağı qara bağladı. Bununla bela, millat tasdiqladi ki, azadlıq yolunda ölüma da hazırdır. Yalın allarla tanklar üstüna atılan cavanların ölümü göstardi ki, azadlıq bu millata halaldır.
                      Vatan kimlarindir, soruşdu
                      Söyladin müqaddas na var ki, ondana
                      Duy onu könüldan sev onu candan,
                      O, candan, könüldan heyranlarındır.
 
                      Vatan- döyüşlara girib nar kimi,
                      Mehdilar, Garaylar, Hazilar kimi,
                      Odlardan adlayıb samandar kimi,
                      Özünü odlara vuranlarındır.
         
20 Yanvar faciasi Azarbaycan xalqını qorxutmaq, onun milli oyanışını, torpaq (Qarabağ) uğrunda mübarizliyini mahv edib sındırmaq maqsadi daşıyan manfur planın tarkib hissasi idi. ...1990-cı ilin 20 Yanvarından ötan illari bir qayda olaraq yalnız kadar, hüzn, matam kimi qeyd etmişik, şahidlarimizin ruhunu ağı va sızıntı ila anmışıq. “Ümumxalq hüzn günü”bu ahval tabiidir. Amma bir şeyi unutmamalıyıq ki, 20 Yanvar Azarbaycan xalqının tarixinda, sadaca, ağı va acı ila xatırlanacaq gün deyil. 20 Yanvar ham da xalqımızın şan va şaraf günüdür. 
                                   Zalim öyünmasın zülümlariyla,
    Min bir böhtanıyla, min bir şariyla.
    Haqiqat uğrunda ölümlariyla
    Ölümü kamına çakdi şahidlar.
                        
    O şanba gecasi, o qatl günü,-
    Mümküna döndardik çox namümkünü,
    Xalqın qalbindaki qorxu mülkünü,
    O geca dağıdıb sökdü Şahidlar.  
    Unutmamalıyıq ki, hamin gün küçalari boyamış al şahid qanları bir anlamda milli mafkuramizin oyanan günaşinin qırmızı şafaqini simvoliza edirdi. Sovet Ordusunun böyük kontingentinin, xüsusi tayinatlı bölmalarin va daxili qoşunların Bakıya yeridilmasi xüsusi qaddarlıq va görünmamiş vahşilikla müşayiat edildi.
    İlardir ki, har dafa bu günü xatırlayanda gözümüzün önünda mütlaq iki qahraman canlanır - Ilham va Fariza! Bu cütlüyün mazarları üzarindaki foto da har birimizin yaddaşına hakk olunub. Onlar Milli Azadlıq Harakatının simvollarından birina çevriliblar. Hayatı birlikda yaşadıqları kimi ölümü da birlikda yaşadılar. Fariza sevgisi uğruna ölacak qadar fadakar, sadiq Azarbaycanlı qadını, İlham uğrunda ölacak qadar sevilmaya layiq igid Azarbaycan oğlu.İlham xoşbaxt yuvasında millatinin dardina bigana qalcaq qadar kar olmadı, Fariza isa onu yolundan döndarmak üçün cahd edacak qadar eqoist olmadı. Onlar sevgi ila abadiyyat yazan ganclardir.
    O gün Bakının bütün küçalarina sanki qaranfil yağışı yağırdı. Azadlıq meydanından başlamış ta Şahidlar xiyabanınadak baş-başa döşanmiş qaranfillar Azarbaycan xalqının torpağa axıdılmış qanının izi idi. Har damla qan isa bizi intiqama, qisasa çağırırdı. Millatin göz yaşları qaranfilla qoşa düzülmüşdü o yerlara.  Bali, saçlarına taleyin ağır qarı yağmış, boğçasına qam bağlamış şahid anaları övlad bağçasına dard akdilar. Amma dözdülar, özlarini itirmadilar, ayilmadilar, onların övladları vatan üçün doğulmuşdu.  
    20 Yanvar, aslinda, millatimizin qürur va şarafat günüdür.Çünki nail olmaq istadiyimiz azadlığı kimdansa pay, sovqat, baxşiş kimi almamışıq.Onu qanımızla, canımızla, torpağa tapşırdığımız müqaddas amanatlarimizla alda etmişik. Paytaxtımızın Dağüstü parkında öz varlıqları ila hopduqları torpağı millatin hünar va şarafat dastanına çeviran şahidlarin ruhu ila qazanmışıq.
    20 Yanvar Azarbaycan tarixinda qanla yazılmış bir sahifadir, ancaq o, takca facia deyil. Bu tarix Azarbaycanın istiqlal yolunun ilk zirvasi, milli mafkuramizin azadlıq istayinin oyanış günü idi. Bu, uzun illar Sovet İmperiyasının asaratinda yaşayan xalqın azadlıq sasini ucaltdığı, öz suverenliyi uğrunda casarat nümayiş etdirdiyi şarafli bir tarixdir. Bu tarix ham da kimin kim olduğunu sübut edan növbati imtahan idi. 
    1990 –cı  il  yanvarın  19 –dan  20 –na  keçan  geca  Sovet  Ordusu,  ermani  quldur  dastalari  ila   birga   Azarbaycan  xalqına  qarşı  keçirdiyi  terror  aktıdır. Bir   gün   arzinda     Bakıda   137  nafar  öldürüldü.700-dan  çox  insan  yaralandı,800-dan  çox  insan  habs   edildi. Halak   olanlar  arasında  qadınlar,qocalar,uşaqlar  da  var  idi. Dünya özü dahşata galmişdi bu manzaradan. Qatillar yalnız igidlara, uşaqlara, ağbirçaklara deyil, ham da manaviyyatımıza, nağmalarimiza, ovqatımıza gülla atmışdılar.              
    Bu gün Azarbaycan asgari dövlatimizin harbi     qüdratinin gündan-güna artdığını duyduqca daha böyük hünarla harb sanatini manimsayir, va torpaqlarımızın işğaldan azad olunması üçün var qüvvasi ila çalışır. 
    "20 Yanvar Şahidi" faxri adının tasis edilmasi haqqında Azarbaycan Respublikasının Prezidenti 31 mart 1998-ci il tarixda farman imzalamışdır. 29 dekabr 1998-ci ilda "20 Yanvar şahidi" faxri adi haqqında asasnama tasdiq edilmişdir.
     1990-cı il yanvarın 20-da kecmiş SSRİ silahlı quvvalarinin Bakıya va respublikanın bir neca rayonuna harbi tacavuzu zamanı halak olmuş 147 nafara indiyadak "20 Yanvar şahidi" faxri adı verilmişdir. Vatanimizin bütövlüyü va dövlatimizin toxunulmazlığı uğrunda qahramancasına vuruşmuş bütün vatan övladlarının qarşısında baş ayirik. Xalqın ürayinda ozünüza abadi taxt qurdunuz. Vatan  sizi unutmayacaq.Çox yaxında sizin kimi mard, ölümün gözüna dik baxan  Azarbaycan övladları torpaqlarımızı düşmandan tamizlayarak vatanimizin bütövlüyünü tamin edacaklar, o zaman şahidlarimizin, qahramanlarımızın ruhları dinclik taparaq azad olmuş torpaqlarımızın samasında parvaz edacak.
     Düşman bilir bu torpağın altı nadir, üstü na,
        Onunçun da od yağdırır geca-gündüz üstüna
        Qurban olum dumanına, qurban olum tüstüna,
        Qılınca dön haqiqatim, qalxana dön qeyratim,
         Dur ayağa mamlakatim, qalx ayağa millatim.
                                                        Ayten Askerova

 

.